International Press Agency

Cari açık 57 milyar dolar: Bir yıllık artış yüzde 67,6

‘Bir ülkenin kazandığından daha fazla döviz harcaması’ olarak tanımlanan cari işlemler açığı nisan ayında yeni bir rekor kırdı. 

Türkiye 2018 yılının nisan ayında 5 milyar 426 milyon dolar açık verdi. Cari açıktaki aylık artış 1 milyar 706 milyon dolar olurken son 12 ayın cari açık tutarı 57 milyar 73 milyon dolara çıktı. 

Bir başka ifadeyle geçen yılın aynı döneminde 34 milyar 53 milyon dolar olan cari açık yüzde 67,6 arttı. Cari açığın milli gelire oranı (Gayri Safi Yurtiçi Hasıla/GSYH) yüzde 6,3 oldu.

DIŞ TİCARET AÇIĞI 5,5 MİLYAR DOLAR

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan Nisan 2018 dönemine ilişkin ödemeler dengesi verilerine göre dış ticaret açığındaki artış cari açığı da tırmandırdı.

Ödemeler dengesi tablosundaki dış ticaret açığı nisan ayında 1 milyar 817 milyon dolar yükselişle 5 milyar 462 milyon dolara çıktı. Dış ticaret açığı birincil gelir dengesi açığının 279 milyon dolar artışla 1 milyar 489 milyon dolara çıkmasında etkili oldu.

NİSANDA DIŞARI GİDEN NET DOĞRUDAN YATIRIM TUTARI 1,4 MİLYAR DOLAR 

Bu dönemde, hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 366 milyon dolar artarak 1 milyar 122 milyon dolara yükseldi. Birincil gelir dengesi kalemi altında yatırım geliri kaleminden kaynaklanan net çıkışlar ise 269 milyon dolar artarak 1 milyar 423 milyon dolar oldu.

Kaynağı belirsiz para girişini ifade eden ‘net hata noksan’ kalemi nisanda 264 milyon dolar fazla verdi.

BORSA’DA BANKA DEPREMİ: Yabancı yatırımcı banka hisselerini haraç mezat satıyor

YABANCI, BORSA İSTANBUL’DA 502 MİLYON DOLARLIK HİSSE SATTI 

Aynı dönemde, portföy yatırımları 502 milyon dolar net çıkış kaydetti. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşikler hisse senedi piyasasında 414 milyon dolar net satış, devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) piyasasında ise 456 milyon dolar net alış yaptı.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili, nisan ayında bankalar 339 milyon dolar, Genel Hükümet 250 milyon dolar ve diğer sektörler de 716 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirdi.

DİĞER YATIRIMLARDA 7,2 MİLYAR DOLAR NET ÇIKIŞ

Diğer yatırımlarda nisanda 7 milyar 726 milyon dolarlık net çıkış yaşandı. Söz konusu dönemde diğer yatırımlar altında; yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 1 milyar 893 milyon dolar net azalış, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları ise 2 milyar 17 milyon dolar net artış kaydetti.

Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili ise bankalar ve diğer sektörler sırasıyla 1 milyar 668 milyon dolar ve 864 milyon dolar net kullanım, Genel Hükümet 165 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirdi.

Resmi rezervlerde ise nisanda 2 milyar 761 milyon dolar rezerv azaldı.

İktisatçılar cari açığın azaltılması için kaynakların üretim odaklı yatırımlara aktarılması gerektiğine dikkat çekiyor.
CARİ AÇIK NEDİR?

Cari açık ürettiğimizden (gelir) daha fazla tükettiğimiz (harcama) anlamına gelir. 

Bir ülkenin mal, hizmet, servis ve işçi gelirleri ile giderleri arasındaki dengeye cari işlemler dengesi adı veriliyor.

Cari işlemler hesabının en büyük parçası mal ihracat ve ithalatıdır. İhracat fazla ise dış ticaret fazlası, ithalat fazla ise dış ticaret açığı oluşur.

Cari açık ya da fazlada ihracat ve ithalatın haricinde şu kalemler etkilidir:

Turizm hizmet gelir-giderleri,

Taşımacılık gelir-gideleri,

Yurtdışı müteahhitlik gelir-giderleri,

Banka ya da şirketlerin kâr ve faiz transferleri,

İşçilerin (yurt dışındaki Türk işçiler, Türkiye’deki yabancı çalışanlar) gelir-giderleri.

TÜRKİYE NİÇİN CARİ AÇIK VERİYOR?
  • Gelirimizden fazlasını harcıyoruz. 
  • Başka ülkelerden aldığımız borçları tüketim için harcıyoruz.
  • Türkiye’de 100 dolarlık harcanabilir gelirin 75 doları kamu ve özel kesimin tüketimine gidiyor. 
  • Kalan 25 dolarda tasarrufa ayrılıyor. Yatırım için de 30 dolar harcanıyor. Aradaki 5 dolarlık açığı kapatmak için yurtdışından borç alıyoruz.
Tüketimi kısmak dar ve orta gelirlinin mutfak masrafını kısmak şeklinde yorumlanmamalı.
CARİ AÇIK NASIL AZALTILACAK?

Harcama olarak ya yatırımı ya da tüketimi kısacağız. 

Tüketimi kısmadığımız için daha çok tüketim için borçlanıyoruz. Bu yüzden açık büyüyor

Cari açık meselesini çözmek için Türkiye ya tüketimi 75’den 70’e indirecek ya da yatırımları 30’dan 25’e çekecek.

Yatırımları kısmak işsizliği artıracağına göre köklü çözüm için tüketimi kısmayı kabul etmektir.

Cari açığı büyüyen Yunanistan, Portekiz ve İspanya gibi ülkeler tüketim harcamalarını kesti. Belli bir süre halkın fakirleşmesi riskini göze aldı. Cari açığı küçültmeyi başardılar

Tüketimi kısmak dar ve orta gelirlinin mutfak masrafını kısmak şeklinde yorumlanmamalı. Maliye politikası üzerinden farklı adımlar atılabilir.

Üst gelir gruplarının tüketim harcamaları belli ölçüde kısılabilir. 

Yatırım harcaması da üretimi artırmak için yapılır. 

 

Nisan ayında Türkiye’nin ithalatı ihracatından 5,6 milyar dolar daha fazla olarak gerçekleşti.
İlginizi çekebilecek diğer haberler