International Press Agency

Türkiye’nin anlaştığı McKinsey şirketi için kim, ne dedi?

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın, Yeni Ekonomik Programı (YEP) bünyesinde kurulan Maliyet ve Dönüşüm Ofisi için ABD merkezli uluslararası yönetim ve danışmanlık şirketi McKinsey&Company ile çalışacaklarını söylemesine ilişkin tartışmalar devam ediyor.

New York’ta, Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından düzenlenen 9. Türkiye Yatırım Konferansı’nda konuşan Albayrak’ın,  McKinsey açıklamasına olumlu bakanlar da var, şüpheyle yaklaşanlar da.

Türkiye’de McKinsey hakkında tartışılan iddialar şu şekilde;

T24 Yazarı Barış Soydan
BARIŞ SOYDAN: LÜBNAN HÜKÜMETİNE ESRAR ÜRETİMİNİ ÖNERDİ

McKinsey’in kamuoyu önünde görünmeyi sevmediğini belirten T24 Yazarı Barış Soydan, bu nedenle şirketin Türkiye’de ne yaptığının pek bilinmediğine dikkat çekti. McKinsey’in Lübnan Hükümeti’ne, ekonomik krizden kurtulmak için yasal esrar üretimine başlamayı önerdiğini iddia etti. Soydan yazısında “ McKinsey, Hariri’nin Başbakan olduğu Lübnan için (Hariri, Türk Telekom’un eski sahibi müflis Oger Telecom’un patronudur) 1000 sayfalık bir rapor hazırladı. Geçtiğimiz Temmuz’da açıklanan raporda yer alan en ilginç öneri, hazır Amerika’da esrar kullanımı yasallaşmaya başlamışken Lübnan’ın bu ürünün üretimine geçmesiydi. Lübnan’ın esrar tarımına başlayıp başlamadığı bir muamma. Ama McKinsey Türkiye’de herhalde bu kadar ileri gitmeyecektir.” şeklinde ifade etti.

Barış Soydan’ın 24 Haziran seçimlerinden 3 gün sonra attığı şu tweet şimdi daha çok tartışılır oldu.

Ekonomist Uğur Gürses
UĞUR GÜRSES: TEK ANLAMI, HÜKÜMET SİSTEMİNİ DEĞİŞTİRDİK NASIL YAPACAĞIZ?

AK Parti hükümetinin McKinsey’den danışmanlık hizmeti almasının tek bir anlamı olduğunu vurgulayan Uğur Gürses, “Hükümet sistemini değiştirdik ama nasıl yapacağımızı bilmiyoruz? Ötesi yok.” dedi. Hafta içinde üç kamu bankasının normal şartların dışında birkaç gün içerisinde tahvil satışı gerçekleştirdiğini belirten Gürses, satış işlemlerinde danışmanlık şirketinin müdahalesi olabileceğini iddia etti. Halkbank, Vakıfbank ve Eximbank’ın tahvil ihracını ilan ettiğini ve hızlı bir şekilde satışı tamamlayıp 10,8 milyar TL para sağladığını söyledi. Gürses, “ Üç banka kaşla-göz arasında neredeyse Hazine’nin bir ayda üç-beş ihalede topladığı borçlanma tutarı kadar bir borçlanmayı iki günde yapıverdiler; toplam 10,8 milyar TL.” dedi.

Gazeteci Çiğdem Toker
ÇİĞDEM TOKER: TÜRKİYE VARLIK FONU 2017’DE McKINSEY İLE ANLAŞTI İDDİASI

McKinsey ile çalışmayı, Uluslararası Para Fonu’na (IMF) gidilemediği için onun yol arkadaşının kapısını çalmak olarak yorumlayan Çiğdem Toker, “bu yola girmeye küresel sermayenin mecbur ettiğini” vurguladı. McKinsey’in Türkiye siyasetine yabancı olmadığını vurgulayan Toker, 2017 Mart ayında Türkiye Varlık Fonu’nun McKinsey ile anlaştığı kulis bilgisini yazdığını ve danışmanlık şirketine bütçeden ne kadar ödeme yapılacağını sorduğunu fakat cevap alamadığını söylüyor. Şirketin Ocak 2018’de Lübnan hükümeti ile 6 aylık bir çalışma yaptıklarını ifade eden Toker, McKinsey’e 1,5 milyon dolar ödeme yapıldığını aktardı. Türkiye’nin söz konusu şirket ile üç yıllık bir anlaşma yapacağını öne süren Toker, ödenecek miktarın ne olacağının merak konusu olduğunu ifade etti.

Gazeteci Mehmet Ali Güller
MEHMET ALİ GÜLLER: IMF’SİZ BİR IMF PROGRAMI

McKinsey ile çalışmanın New York bankerlerine ve Londra tefecilerine teslim olmak anlamına geldiğini ifade eden Mehmet Ali Güller, IMF’siz bir IMF programı yapıldığını ve ekonominin yeni Düyun-u Umumiye olarak adlandırdığı McKinsey’e emanet edildiğini vurguluyor.

Güller sözlerini şu ifadeleri ile devam ettiriyor, “Tıpkı Osmanlı’nın dış borçlarını düzenlemek (daha doğrusu doğrudan tahsil etmek) için Düyun-u Umumiye (genel borçlar) kurulmasına razı olması gibi, yeni-Osmanlıcılar da kötü ekonomi yönetiminin sonucunda oluşan 457 milyar dolarlık dış borcun düzenlenmesi için Amerikalı McKinsey’e teslim oldular!”

 

Ekonomist Mert Yılmaz
EKONOMİST MERT YILMAZ: MCKINSEY İLE IMF’Yİ AYNI KEFEYE KOYMAK YANLIŞ

McKinsey danışmalık şirketinin kamuoyuna yanlış anlatıldığını vurgulayan Mert Yılmaz, şirketin Türkiye’nin ekonomik programlarını belirleyecek bir konumda olmadığını ifade etti. McKinsey’in sadece danışmanlık hizmeti verdiğine dikkat çeken Yılmaz, “Bu şirketin sunacağı raporlara hükümet isterse uyar istemezse uymaz. Buradaki amaç uluslararası yatırımcılara Türkiye’yi daha iyi anlatmak için çalışma yapmaktır. McKinsey ile IMF’i aynı kefeye koymanın iyi niyetli bir yaklaşım olmadığını düşünüyorum.” dedi. Ayrıca Yılmaz, McKinsey anlaşmasının uluslararası arenada Türk ekonomisinin doğru bir biçimde anlatılması ve anlaşılması için kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Merkez Bankası eski Başkanı Durmuş Yılmaz
DURMUŞ YILMAZ: YABANCI SERMAYE MCKINSEY’E GÜVENMEZ

İyi Parti Ankara Milletvekili ve Merkez Bankası’nın eski Başkanı Durmuş Yılmaz, IMF yerine McKinsey’in tercih edilmesinin ekonomide zaten olmayan şeffaflığın üzerini iyice örteceğini söyledi. Durmuş Yılmaz, “IMF ile anlaşma yapılsa, bugün acil ihtiyaç duyulan kaynak IMF fonlarından sağlanabilirdi. Ancak McKinsey’in parası yok. Sözde McKinsey Türkiye’de işlerin yolunda olduğunu, paraların doğru yerde harcandığını rapor edecek, ülkeler ve yatırımcılar da buna güvenip Türkiye’ye para gönderecek.” dedi.

Fakat bunun mümkün olmadığını iddia eden Yılmaz, “ Avrupa Birliği ülkeleri de, Çin de, körfez ülkeleri de Rusya da diğer ülkeler de McKinsey’in raporuna güvenip para göndermez. AB Yunanistan’ı kurtarmak için bile IMF’yi devreye sokmadan para vermedi” dedi. Ayrıca Yılmaz, 123 milyar dolar borcu olan ve ödeme zorluğuna düşen Puerto Rico Hükümeti’ne 50 milyon dolar karşılığı danışmanlık hizmeti veren McKinsey’in bu ülkenin borcunun 20 milyar dolarlık kısmının sahibi olduğunu vurguladı.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak
FAİK ÖZTRAK: HAZİNEYE KAYYIM ATANMIŞTIR

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak ise McKinsey ile yapılan anlaşma için “Türkiye Cumhuriyeti hazinesine kayyım olarak atanmıştır” ifadelerini kullandı. McKinsey’in hükümetin ekonomik hedeflerine bakacağını ve hazinenin en mahrem yerlerine kadar gidebileceğini ifade eden Öztırak, “Sonra bunları tamamen kendisinde tutacak, kimseyle paylaşmayacak. AKP iktidarında daha önce orduda bir kozmik oda vakası yaşamıştık. Şimdi de Türk maliyesinde, hazinesinde bir kozmik oda vakası yaşamak üzereyiz.” yorumunda bulundu.

ABD’li McKinsey 23 yıldır Türkiye’de danışmanlık hizmeti veriyor

Turgut Özal’ın danışmanlığını yapmış, OECD, UEA ve NATO’da görev yapmış enerji diplomatı Mehmet Öğütçü
MEHMET ÖĞÜTÇÜ: IRAK ANAYASASI TASLAĞINI DA SUUDİ ARABİSTAN 2030 VİZYON PROGRAMINI DA McKINSEY HAZIRLADI

Başbakanlığı döneminde Turgut Özal’a danışmanlık yapmış OECD, NATO ve Uluslararası Enerji Ajansı’nda çalışmış diplomat Mehmet Öğütçü de facebook hesabından McKinsey ile yapılan anlaşmaya yönelik paylaşımlarda bulundu. McKinsey’i tebrik ederek yorumuna başlayan Öğütçü, önceki yıllarda katıldığı toplantılardan şahit olduğu olayları paylaştı. Öğütçü, 2005 yılında Irak Anayasa taslağının McKinsey’e hazırlatıldığını öne sürdü.

“McKinsey’in şöhreti, tanınırlığı, kapasitesi geniş. Başarı hikayeleri de var performans düşüklükleri de.

Sözgelimi, 2005 Irak Anayasası ilk taslağını hazırlamıştı Amerikan yönetiminin isteği üzerine. Irak’in geldiği mevcut durumda bu garip anayasanın da rolü olmadığını kimse söyleyemez.

OECD’yi temsilen katıldığım G-7’nin Genişletilmiş Ortadoğu ve Kuzey Afrika Girişimi için Washington’da Amerikan Dışişleri’ndeki bir toplantıda bize bölgeye dönük McKinsey’e hazırlatılmış bir “blueprint” sundular çalışmalarımızda esas almamız için.

Toplantıda Arap Birliği’nin temsilcisi de vardı. İtiraz ettim ve girişimin bölge ülkelerindeki hassasiyetleri dikkate alması gerektiğini, tepeden inmeci yaklaşımın ters tepki yaratacağını, bizim OECD olarak bölge ülkeleri ile istişare ederek inandırıcı, yerel olarak sahiplenecek programlar geliştirmeyi tercih ettiğimizi söyleyerek bu planın geri çekilmesinde ısrarcı oldum.

Neticede McKinsey raporu o toplantıda geri çekildi, ama izleyen aylarda bu defa Dışişleri görüşü olarak hemen hemen aynı içerikte geri geldi önümüze.”

Öğütçü Suudi Arabistan’ın Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın uygulamaya çalıştığı vizyon programını da McKinsey’in hazırladığını öne sürdü.

“Suudi Arabistan’in 2030 vizyonunu da genc veliaht prensin isteği üzerine McKinsey hazırladı. Hâlâ üzerinde çalışıyorlar.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan McKinsey açıklaması

İlginizi çekebilecek diğer haberler