International Press Agency

Fotoğrafa adanmış bir ömür: Ara Güler

İstanbul (IPA)– 17 Ekim 2018 Çarşamba gününün son saatlerinde ölüm haberinin hemen ardından yapılan yorumların çoğunun giriş cümlesi şöyleydi: “Türkiyenin görsel hafızasıydı.” Türkiye, kendi tabiri ile “foto muhabiri” Ara Güler’i kaybetti. 

Evet o, fotoğrafın ülkemizde henüz öneminin tam olarak kavranmadığı dönemde, eline aldığı makinesiyle dondurduğu geçmiş hayatı bugüne taşıdı.

Foto muhabiri Ara Güler 90 yaşında hayatını kaybetti.
HAYALİNDE OYUN YAZARI OLMAK VARDI 

16 Ağustos 1928’de istanbulda başladığı hayat serüvenini, 1950 yılında Yeni İstanbul gazetesinde sürdürdü. Yönetmen ve oyun yazarı olma hayali vardı, fakat fotoğraf makinesi ona bambaşka bir rota çizdi. 

Fotoğraflarıyla adeta zamanı dondurdu. Hayatı boyunca özellikle İstanbul ve Anadolu’yu karış karış gezerek insan portreleri ve Anadolu kültürünü kayıt altına aldı. 

ARA GÜLER: DÜNYANIN FOTO MUHABİRİYİM

“Bana İstanbul fotoğrafçısı diyorlar. Ama ben dünya vatandaşıyım. Dünyanın foto muhabiriyim.” diye hissiyatını dile getirirken, 1961 yılında İngiltere’de yayımlanan “Photography Annual Antalojisi” Ara Güler’i dünyanın en iyi 7 fotoğrafçısından biri olarak tanımlıyordu. 

Aynı yıl Amerikan Dergi Fotoğrafçıları Derneği’ne Türkiye’den “tek üye” olarak kabul edilen Güler, 1962’de Almanya’da çok az fotoğrafçıya verilen “Master of Leica” unvanını kazanmıştı. 

YER: İstanbul Taksim Metrosu TARİH: 5 MART 2008. Ara Güler kendisinin çektiği fotoğrafların sergilendiği “İstanbulun alın teri” isimli sergiyi gezerken.
HUYSUZ ADAM GÖRÜNTÜSÜNÜN ALTINDA SAKLI İYİ İNSAN

Verdiği mülakatlarda agresif ve dobra ifadeleriyle ön plana çıkardı. “Huysuz adam” görüntüsünün altında iyi insan olmanın mesajlarını veren tatlı bir ihtiyar yatardı. 

“Ben fotoğraf tarihçisiyim. Derdim; sanattan önce gerçeği geleceğe aktarmak.” diyen duayen foto muhabiri, hayata dair mesajlarını da mesleki terimlerle anlatmayı tercih ederdi: “Yaşam size verilmiş boş bir filmdir. Her karesini mükemmel bir şekilde doldurmaya çalışın!’’ 

“FOTOĞRAF” DENİNCE AKLA İLK GELEN İSİM

Türkiye’de “fotoğraf” denince genç-yaşlı herkesin aklına gelen ilk insan olmayı başarmıştı Güler. 90 yıllık ömründe çalışmalarıyla tarihe ışık tutmuş, mesleki tecrübeleri ve önerileriyle de genç nesillere rol model olmaya çalışmıştı her daim. 

ARA GÜLER’İN FOTOĞRAFINI ÇEKTİĞİ ÜNLÜLER:

İsmet İnönü

Winston Churchill

Indira Gandhi

Bill Brandt

Alfred Hitchcock

Ansel Adams

Imogen Cunningham

Salvador Dali

Picasso

“FOTOĞRAFÇI İLE FOTO MUHABİRİ ÇOK FARKLIDIR”

Güler, bir mülakatında kendisini “fotoğraf sanatçısı” olarak takdim edenlere çıkışmış ve, “Ben foto muhabiriyim, fotoğrafçı değilim. Kati surette fotoğraf sanatçısı da değilim. Fotoğrafçıyla foto muhabiri çok farklıdır. Foto muhabiri bomba patladığı zaman bombaya doğru giden ve tarihi makinesiyle yazan adamdır.” diyerek ne olduğu ve ne yaptığını bir kaç cümle ile özetlemişti.

YER: İstanbul Modern Tarih: 2 Ağustos 2011. Ara Güler (solda), meslektaşı Steve Mccurry’nin “Son Kodachrome filmi” başlıklı sergisinde Mccurry ile.
ARA GÜLER: EN İYİ DAKTİLO EN İYİ ROMANI YAZABİLİR Mİ?

Bugünkü fotoğraf makinalarındaki teknolojik gelişmeler ışığında foto muhabiri olmanın basite indirgenmesi konusunda ise ders niteliğinde şu ifadeyi kullanmıştı: “En iyi fotoğraf makinası en iyi fotoğrafı çekseydi en iyi daktilo en iyi romanı yazardı.”

Türkiye’nin yakın tarihine ışık tutan ve arşivindeki yaklaşık 2 milyon adet fotoğrafına rağmen Ara Güler’in “usta” olmak gibi bir amacı da olmadı. 

ARA GÜLER’İN OBJEKTİFİNDEN: Gecekondulara taşınan su. Çocukluk, garip bakışlar eşliğinde kovalardan dökülmede. (Eyüp, 1965)
BİR KÖŞEDE SAATLERCE BEKLEDİĞİ ZAMANLAR OLDU

Bir mülakatında, “Usta diye bir şey yok. Ustalığı anlamak için kültürlü olmak lazım. Her şey kültüre dayanıyor. Bütün bunların farkına varıp ondan sonra fotoğraf çekmek lazım. Fotoğraf için de özveri gerekir. Bir köşeden bir adamın geçmesini saatlerce beklediğim zamanlar oldu.” diyerek mesleğe bakışını, kısaca hayat felsefesini özetliyordu. 

ARA GÜLER’İN OBJEKTİFİNDEN: Sinemanın efsanelerinden Sophia Loren.
“BENİM BİLDİĞİM FOTOĞRAF YALAN KONUŞMAZ”

Ustalığı reddetse de ekseriyetin nazarında “usta” olarak tarihteki yerini alan Güler’in son dönemlerde yakındığı şeylerden biri de fotoğraftaki manipülatif uygulamalardı. Güler,’in şu söyledikleri fotoğrafın orijinallikten uzaklaştığının en yerinde tespitiydi: “Bizim zamanımızdaki fotoğrafta deformasyon ve photoshop yoktu. Fotoğraf, görsel hakikate en yakın şeydi. Günümüzde fotoğraf bozuldu. Artık yalan konuşuyor. Oysa benim bildiğim fotoğraf yalan konuşmaz, hakikati gösterir.” 

STEVE MCCURRY: DÜNYANIN EN İYİ FOTOĞRAFÇILARINDAN BİRİNİ KAYBETTİK 

Türkiye’nin duayen foto muhabiri Ara Güler’in hayata veda etmesi dünyaca ünlü meslektaşlarını da üzdü. “Afgan kızı” fotoğrafı ile bir döneme damgasını vuran ABD’li fotoğrafçı Steve McCurry, Ara Güler’in vefatından dolayı duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

Ünlü fotoğrafçı sosyal medyadan paylaştığı mesajında, “Dünyanın en iyi fotoğrafçılarından birini kaybettik. Ara Güler bugün İstanbul’da 90 yaşında öldü. İyi bir arkadaş, her zaman cömert ve çabuk yardım etmek için şiirsel bir gözle harika bir hikâye anlatıcısıydı. İstanbul’dayken hep bir araya geldik. 2010’daki son Kodachrome projem için bir gece akşam yemeğinden sonra bu portreyi yaptım.” ifadelerini kullandı.

ARA GÜLER’İN OBJEKTİFİNDEN: Semtte bir bayram sabahı. (İstanbul, 1971)

İngiltere’nin eski başbakanlarından Churchill’den ressam Picasso’ya kadar birçok ünlü kişi ile mülakat yaptı, onların fotoğraflarını çekti. Bu mülakatların içinde fotoğrafçılara poz vermeyen Picasso mülakatı bambaşka bir değere sahip.

Büyük usta Ara Güler’in cenazesi 20 Ekim Cumartesi günü İstanbul’da Şişli Ermeni Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Ara Güler (16 Ağustos 1928-17 Ekim 2018)

Ara Güler’in ardından… (16 Ağustos 1928-17 Ekim 2018)
İlginizi çekebilecek diğer haberler